Klasztor Toplou to diament w koronie miejsc wartych odwiedzenia, na dalekim wschodzie Krety. Potężny monastyr znajduje się na niemal pustynnym płaskowyżu. Jest on ważnym miejscem w historii Krety, a dziś kluczowym punktem zwiedzania, a także jednym z najbardziej dynamicznych biznesów na wyspie. To jedyny tak dobrze zachowany klasztor na wschodnim krańcu wyspy.
Pełna nazwa klasztoru Toplou brzmi „Klasztor Matki Bożej z Przylądka” (gr. Μονή Παναγίας Ακρωτηριανής). Aktualnie używaną nazwę monastyru nadali Turcy (słowo top oznacza armatę). Klasztor był prawdziwą fortecą, posiadał własne działa, a mnisi byli szkoleni do obrony. Dzięki temu skutecznie odpierali ataki piratów na wybrzeże Krety. Klasztor był jedną z najbogatszych wspólnot monastycznych na Krecie.
Nie znamy dokładnej daty powstania klasztoru. Wiadomo, że istniał już w okresie weneckim. W 1530 roku został splądrowany przez Rycerzy Malty, a w 1612 roku przeżył silne trzęsienie ziemi. W jego odbudowie pomagali Wenecjanie, widząc korzyść w odbudowie obronnej twierdzy na pustkowiu, w obliczu tureckiego zagrożenia. W 1646 roku wschodnia część Krety została podbita prze wojska tureckie. Mnisi wrócili do klasztoru dopiero po 1704 roku, gdy okupujący wyspę Turcy wydali zgodę na użytkowanie monastyru.
Zwiedzając obiekt warto mieć na uwadze jego obronny charakter. Wejście, składa się z dwóch oddzielnych bram, ozdobnej i obronnej, oddzielonych niewielkim dziedzińcem. Nad dziedzicem i budynkami wznosi się 33 metrowa dzwonnica w renesansowym stylu, wzniesiona w XVII wieku. Główny dziedziniec klasztorny jest wybrukowany kamieniami-otoczakami i udekorowany donicami z pachnącymi kwiatami. Otaczają go kamienne zabudowania z drewnianymi galeriami, prowadzącymi do cel mnichów i ich pomieszczeń socjalnych – kuchni, jadalni, spiżarni. W centrum dziedzińca znajduje się klasztorny kościół. Kościół ozdabiają kamienne tablice, wśród których ciekawa jest ta z inskrypcją pochodzącą ze 132 roku p.n.e. (starożytny dokument, tzw. arbitraż z Magnezji). Niewielki kościół klasztorny (katolikon) skrywa piękne freski z XIV wieku oraz ikony z XVIII wieku. Podobno najcenniejsze z nich są ukryte przed wzrokiem wiernych i przechowywane są na zapleczu świątyni (ikona pt. „Wielki jesteś, o Panie”, napisana przez Ioannisa Komarosa w 1770 roku, składająca się z kilkudziesięciu miniaturowych scen z Biblii). W klasztorze znajduje się także muzeum, prezentujące długą historię monastyru. Można tu znaleźć ryciny i dokumenty oraz podziwiać stare biblie, krzyże i pieczęcie. Jest także ekspozycja poświęcona roli klasztoru w walkach o niepodległość Krety w XIX wieku i w czasach hitlerowskiej okupacji.
Mnisi z klasztoru zajmują się tradycyjnym rolnictwem. Ich tradycje rolnicze symbolizuje odrestaurowany, XIX – wieczny wiatrak, znajdujący się przed wejściem do monastyru. Współczesne gospodarstwo klasztorne jest dużo bardziej nowoczesne niż się wydaje. Pod marką Toplou mnisi produkują oliwę, raki oraz wino (białe z odmian vilana i thrapsathiri, oraz czerwone z odmian merlot, shiraz i liatiko). Każdego roku klasztorna winnica produkuje kilkadziesiąt tysięcy butelek, trafiających nie tylko na greckie stoły i na rynki kontynentalnej Europy. Win klasztornych można skosztować w winiarni znajdującej się nieopodal klasztoru. Można tam także kupić wszystkie produkty klasztorne i pamiątki z obiektu. Klasztor jest czynny codziennie od 09:00 do 18:00. Wstęp kosztuje symboliczne 3-5 Euro Przed klasztorem znajduje się niewielki, bezpłatny parking. Odwiedzając klasztor, podobnie jak inne religijne budowle na Krecie, trzeba ubrać się odpowiednio. Klasztor Toplou do palmowej plaży Vai (gr. Παραλία Βάι) dzieli około 15 minut drogi… W dniu 26 września klasztor świętuje, odbywa się wielki festyn, na który przyjeżdżają wierni z całej Krety.
